“Alles draait om taal en verbinding”

Mijn naam is Jeroen Rosbender en ik ben taalambassadeur in Noord- en Midden-Limburg. Ik woon met mijn vrouw en kinderen in de regio en zet mij als taalambassadeur in voor mensen die moeite hebben met lezen, schrijven en digitale vaardigheden. Dat doe ik niet alleen vanuit betrokkenheid, maar vooral vanuit mijn eigen ervaring.

Mijn ervaring met taal

Als scheidsrechter, en later beoordelaar, voor de KNVB hoorde het schrijven van beoordelingsrapporten bij mijn werk. Daar liep ik regelmatig tegen uitdagingen aan. Ik kreeg verslagen terug omdat er veel taal- en spelfouten in stonden. Dat zorgde ervoor dat ik steeds meer besefte hoeveel invloed moeite met taal kan hebben op je dagelijks leven. Tegelijkertijd merkte ik hoe groot het taboe op verminderde basisvaardigheden nog altijd is. Veel mensen schamen zich ervoor en proberen hun problemen zo lang mogelijk te verbergen. Daardoor zoeken ze vaak pas laat hulp.

Ik weet uit eigen ervaring hoe dat voelt. Juist daarom begrijp ik ook hoe groot de impact kan zijn op een gezin. Mijn eigen zoon had bijvoorbeeld moeite met lezen en begrijpen. In het reguliere onderwijs liep hij vast; het werd hem te druk en te ingewikkeld. Uiteindelijk zijn we overgestapt naar het speciaal onderwijs. Dat heeft hem enorm geholpen. Hij kreeg meer rust, meer zelfvertrouwen en het onderwijs sloot beter aan bij wat hij nodig had. Dat heeft mij opnieuw laten zien hoe belangrijk het is om op tijd passende hulp te krijgen.

Op zoek naar hulp

Het verhaal van Hendrik de Kubber, voorzitter van Stichting ABC en een kennis van mij, was voor mij het kantelpunt. Ik zag hem destijds bij Avondgasten op L1 en herkende veel in zijn verhaal. Dat gaf mij het zetje om zelf hulp te zoeken. Uiteindelijk volgde ik twee opleidingen bij Gilde Educatie. Via Gilde kwam ik in contact met Stichting Menswel en Cindy Tholen. Niet veel later werd ik, in de categorie Taalcursist, uitgeroepen tot Taalheld Limburg 2019. Uiteindelijk groeide ik door tot taalambassadeur.

Waarom ik taalambassadeur ben geworden? Omdat ik uit eigen ervaring weet hoeveel verschil de juiste ondersteuning kan maken. Ik wil laten zien dat je je niet hoeft te schamen als lezen en schrijven niet vanzelf gaan. Juist door erover te praten en hulp te accepteren, kun je weer stappen zetten. Die ervaring wil ik graag doorgeven aan anderen.

Ik zie ook hoe belangrijk dat is voor de volgende generatie. Wanneer ouders zelf zijn opgegroeid in een minder taalrijke omgeving, geven zij dat vaak onbewust door aan hun kinderen. Daardoor kunnen kinderen al met een achterstand aan de basisschool beginnen. Juist daarom is het zo belangrijk om ouders op tijd te ondersteunen en hen het vertrouwen te geven dat zij, hoe klein de stap ook is, een groot verschil kunnen maken in de taalontwikkeling van hun kind.

Moeite met taal zie je niet altijd

Moeite met taal is vaak onzichtbaar. Je ziet het niet aan iemand en juist daarom rust er nog steeds veel schaamte op. Veel mensen proberen hun moeite met lezen en schrijven zo lang mogelijk te verbergen. Daardoor vragen zij vaak pas laat om hulp, terwijl die ondersteuning juist een groot verschil kan maken.

Dat begint soms al tijdens de zwangerschap.

Toekomstige ouders met verminderde basisvaardigheden kunnen moeite hebben met het lezen en begrijpen van informatie over de zwangerschap, de bevalling of de ontwikkeling van hun kind. Ook praktische zaken, zoals instructies voor het in elkaar zetten van de babykamer of adviezen over veilig slapen, kunnen ingewikkeld zijn. Als informatie niet goed wordt begrepen, kan dat onzekerheid veroorzaken.

Die uitdagingen kunnen ook gevolgen hebben voor de taalontwikkeling van een kind. Wanneer ouders zelf moeite hebben met lezen en schrijven, is er thuis vaak minder aandacht voor taal. Er wordt bijvoorbeeld minder voorgelezen of minder gesproken over wat er om hen heen gebeurt. Niet omdat ouders hun best niet doen, maar omdat zij zelf niet altijd weten hoe zij hun kind daarbij kunnen ondersteunen. Juist daarom is het zo belangrijk om ouders vroeg te helpen en hen praktische handvatten te geven. Daarmee geef je niet alleen ouders meer vertrouwen, maar ook kinderen een betere start.

Maak informatie zo helder mogelijk

Ik geloof dat kleine aanpassingen een groot verschil kunnen maken. Dat geldt voor volwassenen, maar zeker ook voor (aanstaande) ouders en jonge kinderen.

Aan gemeenten, zorgverleners en organisaties zoals de GGD wil ik daarom vooral meegeven: “Maak informatie zo helder mogelijk. Gebruik geen moeilijke woorden als het ook eenvoudig kan. Soms maakt een simpel woord, een afbeelding of een symbool al het verschil. Daarmee bereik je veel meer mensen.” Begrijpelijke taal is bovendien niet alleen belangrijk voor mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. Iedereen heeft baat bij duidelijke informatie. Ook mensen die hoogopgeleid zijn, een druk leven hebben of snel afgeleid raken, begrijpen een heldere boodschap sneller. Je weet nooit wat er in iemands leven speelt. Daarom zou duidelijke taal niet de uitzondering moeten zijn, maar de standaard.

Als mensen informatie begrijpen, voelen ze zich zekerder, kunnen ze betere keuzes maken en durven ze eerder vragen te stellen. Dat is uiteindelijk waar het om gaat: iedereen de kans geven om mee te doen.

Trots op wat wél lukt

Taal gaat niet alleen over wat moeilijk is, maar vooral ook over wat er wél lukt. Juist die kleine stappen maken uiteindelijk een groot verschil. Dat zie ik iedere dag in mijn eigen gezin. Mijn zoon heeft sinds hij onderwijs krijgt dat beter bij hem past grote stappen gezet. Hij heeft meer rust, meer zelfvertrouwen en kan zich beter ontwikkelen. Ook mijn dochter groeit op haar eigen manier. Ze leest graag en maakt mooie stappen in haar taalontwikkeling.

Daar ben ik ontzettend trots op. Niet alleen op mijn kinderen, maar ook op de mensen om ons heen. Mijn vrouw en onze familie hebben ons altijd gesteund. Die steun heeft veel betekend en laat zien hoe belangrijk het is dat je er niet alleen voor staat.

Als vader probeer ik mijn kinderen mee te geven hoe belangrijk taal is. We lezen samen, praten veel met elkaar en stellen vragen. Juist die alledaagse momenten maken verschil. Ik heb geleerd om niet alleen te kijken naar wat iemand nog moeilijk vindt, maar vooral naar wat al wél lukt. Dat geeft vertrouwen, motiveert om door te gaan en laat zien dat iedereen zich kan blijven ontwikkelen.

Voor professionals

Professionals die werken met zwangeren, jonge kinderen en gezinnen wil ik vooral meegeven: heb geduld, stel checkvragen en leg geen extra druk op mensen. Vraag bijvoorbeeld: “Is het duidelijk?” of “Snap je wat er bedoeld wordt?” Dat lijkt misschien een kleine vraag, maar het maakt vaak een groot verschil.

Taalontwikkeling begint al heel vroeg. Daarom wil ik ouders meegeven om vanaf de babytijd veel te praten, voor te lezen en woorden te herhalen. Wijs dingen aan, lees prentenboekjes en benoem wat je ziet. Juist in de eerste jaren leg je de basis voor taal. Als professional kun je ouders daarbij helpen door mee te denken, voor te doen en hen vertrouwen te geven.

Iedereen verdient de kans om mee te doen

Daar draait mijn ambassadeurschap uiteindelijk om: iedereen verdient de kans om mee te doen, ook als lezen, schrijven of digitale vaardigheden niet vanzelf gaan. Met begrip, geduld, duidelijke taal en de juiste ondersteuning kun je voor iemand echt het verschil maken.

Ik hoop dat mijn verhaal laat zien dat je je niet hoeft te schamen als iets niet vanzelf gaat. Het is nooit te laat om te leren. Door erover te praten en hulp te zoeken, ontstaan nieuwe kansen. Soms is een klein steuntje in de rug al genoeg om weer vol vertrouwen verder te kunnen.

Wil je meer weten over mijn verhaal of ken jij iemand die hulp kan gebruiken? Dan kom ik graag via de mail in contact.